Her çizginin bir kaynağı var.

RAHHAL’da bir tasarım nasıl doğar?

Bu sayfayı bir gece boyunca süren bir çalışmanın sonunda, sabaha karşı yazıyorum. Gece boyunca bin üç tane küçük çizgiyi tek tek saydım. Sonunda tasarımda yalnız dokuz tane kaldı; biri de yarıda.

Neden böyle olduğunu anlatmak için başa dönmem gerekiyor.

01 / 08

Önce hikâye

RAHHAL’da her tasarım tek bir gerçek hikâyeyle başlar. “Güzel bir söz” yetmez. Sözün kime ait olduğu, hangi kitapta, hangi ciltte, hangi sayfada geçtiği bulunur. Bulunamayan söz, ne kadar yaygın olursa olsun, kullanılmaz.

Ebû Hâtim er-Râzî hadis için ilk kez yola çıktığında yedi yıl yolda kalmış. Yürüdüğü yolu saymış; bin fersahı geçince saymayı bırakmış. Bu cümle es-Sübkî’nin Tabakâtü’ş-Şâfiiyyeti’l-kübrâ’sında, ikinci cildin 208. sayfasında duruyor. Tasarıma girmeden önce oradan okundu.

Arapça yazılar kaynaktaki hâliyle, harfi harfine basılır. Kaynakta hareke yoksa hareke eklenmez.

02 / 08

Sonra sayı

Ebû Hâtim “binden fazla” diyor ve bir yerde saymayı bırakıyor. Tasarım tam o anı çiziyor: tam bir beşli, ardından üç çentik ve kalemin kalktığı, yarıda kalmış bir dördüncü.

Bakî b. Mahled’in hocaları iki yüz seksen dört kişiydi; “kime gittiysem yürüyerek gittim” diyor. Onun tasarımında tam iki yüz seksen dört çini var. Buhârî’nin kitabına verdiği on altı yıl, desende on altı bütün yıldız.

Bunları kimse saymayabilir. Ama sayan biri çıkarsa, rakam tutacak.

03 / 08

Saygının sınırları

Bir kıyafet yıkanır, yere bırakılır, üzerine oturulur. Bu yüzden RAHHAL’da kumaşa:

âyet, Allah’ın isimleri, Peygamber’in adı ve hadis metni basılmaz. İçinde “Allah” geçen bir isim bile “…” ile atlanır;
canlı figür çizilmez; bir deve ya da kervan silueti bile;
her geometrik desen tek tek incelenir, aralarda kendiliğinden bir haç ya da altı köşeli yıldız belirmesin diye;
her Kûfî yazı harf harf okunur, içine gizli bir isim saklanmasın diye.

04 / 08

Elenen çizgiler

Her tasarım için önce en az beş kaba fikir çizilir. En güçlüsü seçilir ve en az üç tur yeniden çizilir. Sonra hikâyeyi bilmeyen bağımsız bir göze yalnız görüntü gösterilir ve tek bir soru sorulur: Dünyanın en iyi sokak giyimi tasarımcısı bunu bu hâliyle satar mı?

Bin üç çentikli ilk tasarım bu sorudan geçemedi: “Fikir iyi, dosya vasat.” Çentikler kumaşta birbirine karışacak kadar inceydi. Tasarım dört kez baştan çizildi; sonunda geriye yarıda kalan bir çizgi kaldı.

05 / 08

Kumaşta yaşayacak incelik

Ekranda güzel duran her çizgi yıkamadan sonra yaşamaz. Bu yüzden en ince çizgi bir milimetredir; iki çizgi arasında en az bir virgül iki milimetre boşluk kalır. Harflerin içindeki boşluklar bile ölçülür: bir milimetreden küçükse baskıda dolar. Ayrıntı ilk yıkamada kaybolmasın diye hesaplanır.

06 / 08

Üç dil ve bir mescid

Her tasarımın başlığını üç dilden biriyle seçebilirsin: Türkçe, Arapça ya da İngilizce.

Bir de mescid sürümü var. Büyük bir sırt baskısı, cemaatle kılınan namazda arka saftaki kardeşinin dikkatini dağıtabilir. Mescid sürümünde baskı kumaşla aynı tondadır: yakından görünür, uzaktan dikkat çekmez.

07 / 08

Nasıl çalışıyorum

RAHHAL’ı tek başıma kuruyorum. Bu işte yapay zekâ destekli araçlarla çalışıyorum. Ama her söz kaynağından tek tek doğrulanıyor, her çizgi ölçülüyor ve her tasarım, bağımsız bir gözden geçmeden yayına çıkmıyor.

08 / 08

Son olarak

Bu bir üniforma değil. “Selefî kıyafeti” diye bir şey de satmıyorum. Bunlar hikâyesi olan kıyafetler: sırtında bin fersahlık bir yol taşıyan, soran olursa anlatacak bir şeyin olan kıyafetler.

RAHHAL